ରହସ୍ୟରେ ଭରପୂର କାମାକ୍ଷା ମନ୍ଦିର

ଭୁବନେଶ୍ୱର ଅସ୍ମିତାଟିଭି ଲାଇଭି:ଗୌହାଟୀର ନୀଳାଚଳ ପର୍ବତରେ ଅବସ୍ଥିତ ‘କାମାକ୍ଷା ମନ୍ଦିର’, ଯାହା ଅନ୍ୟ ମନ୍ଦିରଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହା ଶକ୍ତିର ଏକ ରୂପ ଦେବୀ କାମାକ୍ଷାଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃ ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଜନନ ଏବଂ ପ୍ରକୃତିର ଚକ୍ର ସହିତ ଜଡିତ । ଏଠାରେ କୌଣସି ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଏକ ଯୋନି ଆକୃତିର ପଥରକୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ଯାହାକୁ ନାରୀ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଏବଂ ଜୀବନର ଉତ୍ସ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ପ୍ରତିବର୍ଷ, ଏଠାରେ ଅମ୍ବୁବାଚୀ ମେଳା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ, ଯାହା ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମେଳା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଏହି ସମୟରେ ଦେବୀ କାମାକ୍ଷା ତାଙ୍କର ବାର୍ଷିକ ଋତୁସ୍ରାବ କରନ୍ତି । ଏହି ତିନି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ମନ୍ଦିରର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ରହିଥାଏ, ଯାହାକୁ ବିଶ୍ରାମ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧିର ସମୟ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।

ଏହି ସମୟରେ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଆସି ପହଞ୍ଚନ୍ତି ଏବଂ ପରିବେଶ ଭକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ । କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀର ଜଳ ହାଲୁକା ଲାଲ ରଙ୍ଗର ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ଦେବୀଙ୍କ ଋତୁସ୍ରାବ ସହିତ ଜଡିତ । ଏହି ପରମ୍ପରା ନାରୀତ୍ୱ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିର ଶକ୍ତି ପ୍ରତି ସମ୍ମାନର ପ୍ରତୀକ, ଯାହା ବିଷୟରେ ସାଧାରଣତଃ ଖୋଲାଖୋଲି ଆଲୋଚନା କରାଯାଏ ନାହିଁ ।

କାମାକ୍ଷା ମନ୍ଦିରର ବିଶେଷତ୍ୱ କେବଳ ଏହାର ପୂଜା ପଦ୍ଧତିରେ ନୁହେଁ ବରଂ ଏହା ସହିତ ଜଡିତ ପ୍ରାଚୀନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀରେ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ, ଦେବୀ ସତୀ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପିତା ରାଜା ଦକ୍ଷ ଏହି ସମ୍ପର୍କରୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ ଦକ୍ଷ ଏକ ମହାଯଜ୍ଞର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ, ସେ ଜାଣିଶୁଣି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥିଲେ । ଏହି ଅପମାନକୁ ସହ୍ୟ କରି ନ ପାରି, ସତୀ ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନିରେ ଡେଇଁ ପଡ଼ି ନିଜ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ ।

ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ଶିବ ଏହି ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ । ସେ ସତୀଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଉଠାଇ ତାଣ୍ଡବ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା ଯେ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଧ୍ୱଂସ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଥିଲା । ପରିସ୍ଥିତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ସତୀଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଅନେକ ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ । ସତୀଙ୍କ ଶରୀରର ଯେଉଁଠାରେ ଅଂଶ ପଡ଼ିଥିଲା ସେଠାରେ ଶକ୍ତି ପୀଠ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା । ମୋଟ ୫୧ ଟି ଶକ୍ତି ପୀଠ ଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି କାମାଖ୍ୟା ମନ୍ଦିର, ଯେଉଁଠାରେ ସତୀଙ୍କ ଗର୍ଭ (ଯୋନି) ପଡ଼ିଥିଲା । ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ନାରୀ ଶକ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ପ୍ରକୃତିର ସବୁଠାରୁ ମୌଳିକ ରୂପର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।

କାମାକ୍ଷା ମନ୍ଦିର ଅନ୍ୟ ମନ୍ଦିରଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ । ଏଠାରେ ଆପଣ କୌଣସି ପାରମ୍ପରିକ ମୂର୍ତ୍ତି, କୌଣସି ଦେବୀଙ୍କ ମୁହଁ କିମ୍ବା ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖିବେ ନାହିଁ । ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜାର ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ଏକ ଯୋନି ଆକୃତିର ପଥର, ଯାହାକୁ ନାରୀ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଉତ୍ସ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହା ପ୍ରଥମେ ଟିକେ ଅଦ୍ଭୁତ କିମ୍ବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଲାଗିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପଛରେ ଏକ ଗଭୀର ସତ୍ୟ ଲୁଚି ରହିଛି । ମନ୍ଦିର ଭିତରେ, ଏହି ପଥର ଏକ ଗୁମ୍ଫା ଭଳି ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଧାରା ଏହାକୁ ବର୍ଷସାରା ଆର୍ଦ୍ର ରଖେ । ପୂଜାରୀ ଏବଂ ପୁରୋହିତମାନେ ଏହାକୁ କପଡ଼ା ଏବଂ ଫୁଲରେ ସଜାନ୍ତି 

ଏଠାକୁ ଆସୁଥିବା ଅନେକ ମହିଳା କୁହନ୍ତି ଯେ ଗୁମ୍ଫାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ ସେମାନେ ଏକ ଅନନ୍ୟ ଶକ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଏକ ଶକ୍ତି ଯାହାକୁ ଶବ୍ଦରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା କଷ୍ଟକର । ଏହି ମନ୍ଦିରର ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଦିଗ ହେଉଛି ଯେ ଋତୁସ୍ରାବକୁ ଲୁଚାଇବା କିମ୍ବା ଅପମାନିତ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏହାକୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ବିଷୟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ନାପସନ୍ଦ କରାଯାଏ, ଏଠାରେ ଏହାକୁ ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତିର ପ୍ରକାଶନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ ।

ତିନି ଦିନ ପରେ, ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଯାଏ। ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ ଏବଂ ପୂଜା କରାଯାଏ, ତା’ପରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କପଡ଼ା କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଜଳ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହି ନୈବେଦ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଏହା ବିଶ୍ୱାସ ଯୋଗୁଁ ନା ଅନ୍ୟ କିଛି, ସେ ବିଷୟରେ ମତ ଭିନ୍ନ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତା ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ଆହୁରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କରିଥାଏ।

ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜୁନ୍ କିମ୍ବା ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଅମ୍ବୁବାଚୀ ମେଳା ସମୟରେ କାମାକ୍ଷା ମନ୍ଦିରର ଦ୍ୱାର ତିନି ଦିନ ପାଇଁ ବନ୍ଦ ଥାଏ । ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଏହି ସମୟରେ ଦେବୀ କାମାକ୍ଷାଙ୍କର ଋତୁସ୍ରାବ ହୁଏ । ଏହି ସମୟରେ ପୂଜାରୀମାନେ ମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମହିଳା ପରିଚାରିକାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ, ନିକଟସ୍ଥ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀର ଜଳ ଲାଲ ହୋଇଯାଏ, ଯାହାକୁ ଦେବୀଙ୍କ ଋତୁସ୍ରାବର ଏକ ସଙ୍କେତ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ଏହି ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଘଟଣା ଦେଖିବା ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବା ପାଇଁ ଆସିଥାନ୍ତି ।

ତିନି ଦିନ ପରେ, ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଯାଏ । ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ ଏବଂ ପୂଜା କରାଯାଏ, ତା’ପରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କପଡ଼ା କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଜଳ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ । ଏହି ନୈବେଦ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଏହା ବିଶ୍ୱାସ ଯୋଗୁଁ ନା ଅନ୍ୟ କିଛି, ସେ ବିଷୟରେ ମତ ଭିନ୍ନ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତା ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ଆହୁରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କରିଥାଏ ।